STICHTING ORANJEWOUD HISTORIE

POST EN TELEGRAFIE IN ORANJEWOUD

In april 1852 vraagt Hendrik Klazes Beenen, huisman en tapper wonende in het Oranjewoud onder Oudeschoot aan ons soals bekend wenst met zijn zoon op te rigten een postwagendienst tusschen Oranjewoud en Oudeschoot en Leeuwarden vica versa.

In feite nam dhr. Beenen hiermee het initiatief voor postbezorging in Oranjewoud.

Postkantoor Oranjewoud

Meer dan een halve eeuw later is het postverkeer enorm toegenomen. Zo ook in Oranjewoud. In 1908 wordt de heer Willem van der Veen aangesteld als ‘briefvergaarder’. Van der Veen werd hiermee de eerste officiële postbode van Oranjewoud en omgeving. Hij vestigde zich aan de Zandweg 259, de huidige Prins Bernhardweg 18. Na verloop van tijd kwam zijn vrouw Anna M.E. Geijsendorpher (dochter van de tuinman van ‘Oranjestein’) ook in het kantoor.

Een jaar later, in 1908 lezen we in de courant: “Naar aanleiding van een schrijven van den inspecteur der posterijen en telegrafie te Leeuwarden werd op voorstel van burg. en weth als localiteit voor den telegraaf- en telefoondienst van het te vestigen kantoor te Oranjewoud aangewezen de kantoorlocaliteit van den brievenvergaarder aldaar, die ook benoemd werd tot kantoorhouder, tot eerste plaatsvervanger mej. A.M.E. van der Veen-Geijsendorpher, echtgenoote van den brievenvergaarder, en tot tweeden plaatsvervanger I. Brouwer, postbode.

De oorspronkelijke woning aan de Prins Bernhardweg 18 als 'Postkantoor Oranjewoud' anno 1908. Op de foto kantoorhouder Willem van der Veen met fiets, zijn vrouw Anna M.E. Geijsendorpher (dochter van de tuinman van 'Oranjestein') en vader Heintje Everts van der Veen.

Over W v.d. Veen

Uit voorgaande blijkt dat W v.d Veen voor 1908 al brievengaarder was. Willem van der Veen is geboren op 7 april 1869 als zoon van Hantje van der Veen, schilder te Oranjewoud en Anna Willems Comello, ‘zonder beroep, bij hem inwonend’ (!)

Willem van der Veen (‘oud 27 jaar’) trouwt op 28 juni 1869 met Anna Maria Geijsenforpher (‘oud 23 jaar), dochter van Gerardus Geijsendorpher, tuinman bij landgoed Oranjestein.

Op dit moment is er nog geen spake een postkantoor, Willem van der Veen is van beroep ‘Verver’.

Willem van der Veen, de eerste postbeambte van Oranjewoud.

Op 21 Augustus 1911 schrijft Willem van der Veen telefoonkantoorhouder te Oranjewoud een brief aan het gemeentebestuur van Schoterland met het verzoek zijn jaarsalaris van f 75 per jaar te verhogen,

‘‘t geen voor het werk wat daarvoor gedaan moet worden veel te weinig is”.

Omdat er zijn vorige verzoek om f 50 verhoging niet gereageerd is beschrijft hij gedetailleerd waar hij het zo druk mee heeft.

“Gedurende het eerste halfjaar 1911 zijn verzonden 43 telegrammen, ontvangen 112 en 387 telefoongesprekken gevoerd, dus te samen 542 handelingen”. Bovenstaande in aansluiting bij zijn vorig adres hoopt hij U genoegzaam te hebben ingelicht, waarom hij U nogmaals beleefd doch dringend verzoekt zijn salaris van f 75 op f 125 te brengen.

Getekend: ’t Welk doende enz., W vd Veen

Hoewel de Directeur-Generaal vindt dat een bezoldiging van f 75, in verband met het verkeer in 1910 en de uren van openstelling van het kantoor voorshands voldoende wordt geoordeeld, besluit de raad op 5 September 1911 om het salaris van v.d. Veen te verhogen met f 25 naar f 100 per jaar.

Niet alleen Willem van der Veen heeft af en toe een verschil van mening met zijn werkgever in 1915 blijkt dat ook zij vrouw zelfs helemaal geen salaris krijgt voor haar werkzaamheden als vervanger.

Oranjewoud 17 Maart 1915

Ondergetekende Anna Maria Elisabeth Geijsendorpher, plaatsvervangend telefoonhouder en als zodanig beëdigd begin April 1911 wonende te Oranjewoud, echtgenoote van Willem van der Veen telefoonkantoorhouder te Oranjewoud neemt door deze beleefde vrijheid Uwe aandacht te vestigen op het Koninklijk Besluit van 12 October 1899, staatsblad 11-217, gewijzigd bij Ko. Besluit van 24 Juni 1901 (staatsblad 11-109, 9 Okt. 1905, Staatsblad no 285, 9 April 1913 Staatsblad no. 127 en 21 November 1913, Staatsblad no. 416) tot intrekking der voorwaarden, waaronder Rijkstelegraafkantoren en van nadere bepalingen waaronder hulptelegraafkantoren kunnen worden opgericht waarbij is bepaald volgens artikel 1 lid C drie eerste alinnias:

De gemeente stelt ten genoegen van onze minister van Waterstaat den kantoorhouder en dien vervanger aan. Hunne bezoldiging is voor rekening van de gemeente. Gelet op bovengenoemde wetsbepaling verneemt ondergetekende recht te hebben op bezoldiging als vervanger van de telefoonkantoorhouder. Geeft daarentegen te kennen dat haar gedurende de vijf jaren dat zij den telefoonkantoorhouder, W van der Veen als zodanig vervangt in strijd daarmee nog geen bezoldiging is toegekend. Dat zij zich door dien onwettigen toestand ernstig benadeeld ziet, welke onwettige toestand dan ook niet langer mag voortduren. Reden waarom adressante Uw geacht College  beleefd verzoekt haar ene jaarlijkse bezoldiging van vijftien gulden toe te kennen.

Getekend, ’t Welk doende, A.H.E Geijsendopher

Misschien was de bezoldiging van een brievenvergaarder/telefoonkantoorhouder niet al te ruim of ze zijn wakker geworden door het Koninklijk besluit van 22 Oktober 1899, want niet alleen mevr. A. H.E.  Geijsendorpher vraagt een bezoldiging voor haar activiteiten, ook Willem van der Veen schrijft op dezelfde datum een bijna identieke brief aan de gemeenteraad van Schoterland, met het verschil dat hij vraagt om een vergoeding van f 15 “voor vuur en licht ten behoeve van zijn lokaliteit tot uitoefening van den dienst”.

De inspecteur Der Posterijen en Telegrafie schrijft op 3 April in een reactie aan B&W van gemeente Schoterland, dat gezien eerder gemaakte afspraken dat zij samen het Ambt van kantoorhouder verrichten en gezien sporadische werkzaamheden, zodat naar mijn mening aan hen tezamen niet meer bezoldiging behoeft te worden toegekend.

B&W schrijft op 8 April de door de Inspecteur aangevoerde gronden te onderschrijven, en adviseren de gemeenteraad dan ook op de beide verzoekschriften afwijzend te reageren.

De postbodes van Oranjewoud

Met het toenemen van het aantal poststukken werden al snel de eerste postbodes in dienst genomen.

Het bestellen van post was in die tijd veelal een bijbaantje. Als postbodes kon je al snel een aardig zakcentje bijverdienen. Zo geeft de lijst van Schoolgelden van de Avondteekenschool te Heerenveen een aardig inzicht van de mensen die naast hun beroep als postbode aan de slag wilden gaan. We komen op de lijst o.a. een ‘Stoker’, een ‘Spoorbeambte’ en een ‘Winkelier’ tegen…

De postbodes van Oranjewoud omstreeks de 20er jaren. Rechts Willem van der Veen. In die tijd was er nog 'geen eenheid van tenue'.

Tijdlijn Postkantoor Oranjewoud

1908

Het begin...

Willem van der Veen

De woning aan de Straatweg 174 – nu Prins Bernhardweg 18 – wordt door ‘Brievengaarder’ Willem van der Veen ingericht als postkantoor. Daarmee wordt Van der Veen de eerste ‘Kantoorhouder’ van het postkantoor te Oranjewoud.

Lees het uittreksel stamboom Van der Veen.

1947

Postkantoor verhuisd...

In januari 1949 verhuisd het postkantoor Oranjewoud naar de Julianaweg nummer 31 (nu 33). Mevrouw T. Sutherland-Koopmans wordt officieel benoemd tot kantoorhoudster.

Tips of meer informatie?

Graag! Uw bijdrage is zeer welkom. Neem contact met ons op.