STICHTING ORANJEWOUD HISTORIE
Liggende in het verlengde van de Lollius Ademalaan vanaf de Koningin Wilhelminaweg tot aan huize Veenwijk te Oudeschoot.
Besluit naamgeving van 17 maart 1949.
In de volksmond werd de Van Bienemalaan vroeger “Kerklaan” genoemd. De laan ligt deels in Oranjewoud en deels in Oudeschoot en vormt de verbinding tussen de Koningin Wilhelminaweg en de Schoterlandseweg door het landgoed “Veenwijk”.
Een klein gedeelte van deze laan komt zonder benaming reeds voor op de gemeentekaart van Schotanus/Halma van 1718. Op de kaart van Eekhof van 1848 komt de laan, eveneens zonder benaming, geheel voor.
Het landgoed kent een lange geschiedenis. In 1646 werd een ontginningsboerderij gebouwd en de bijbehorende strook landerijen aangelegd. In 1763 kocht de familie Bienema uit Heerenveen de boerderij. Fokke Bienema was apotheker aan de Lindegracht in Heerenveen en werd rijk als veenbaas (1728 – 1773). Zij verbouwden deze tot een zomerverblijf en gaven het de naam Veenwijk. Hun zoon Epke Roos van Bienema (1767-1810) en diens vrouw Suzanna Bergsma lieten Veenwijk in 1798 vergroten en verhogen.
Huize Veenwijk en WoutersbergjeDe familie breidde het landgoed in de loop van de jaren steeds verder uit met de aankoop van percelen bos, heide, landerijen en boerderijen. De buitenplaats werd verfraaid en er werd een parklandschap aangelegd in landschappelijke stijl met slingerende lanen en paden.
In 1798 werd in het bos achter Huize Veenwijk het Woutersbergje aangelegd, een kunstmatige heuvel die precies in de as van het huis ligt. Een statige waterparij, een zogenaamd grand canal, verbond het huis, park en bos met elkaar en mondde uit in een vijver rond het Woutersbergje.
In 1807 – 1810 legde Epke Roos van Bienema een grafkelder voor zijn familie aan. Deze grafkelder is een van de oudste pariculiere grafkelders van Fryslân en heeft mede daardoor de status van Rijksmonument.
De kelder is gemetseld en rondom is een cirkelvormige gracht aangelegd. De grond die vrijkwam uit de gracht zal gebruikt zijn om de kelder te bedekken waardoor een grafheuvel ontstond. De ingang was oorspronkelijk te bereiken via een ophaalbruggetje, maar daarop een hek.
De toegang tot de grafkelder is afgedekt met een rechthoekige sluitsteen en wordt geflankeerd door twee hulstbomen. Epke Roos van Bienema werd na zijn overlijden in 1810 als eerste in de kelder bijgezet. In totaal zijn 16 personen in deze grafkelder bijgezet.
In 1971 werd een groot deel van het Veenwijkbos, inclusief de grafheuvel en de Woutersberg, eigendom van Staatsbosbeheer.
Om de cultuurhistorische plek te markeren is in 2020 een herdenkingsbrug aan de kelder toegevoegd in opdracht van Staatsbosbeheer. De grafkelder in het Veenwijkbos in Oranjewoud is ondertussen een rijksmonument en is een van de oudste particuliere grafkelders van Friesland en eigendom van Staatsbosbeheer.
In 1953 verscheen er een mooi artikel in de Friese Koerier: ‘Grafkelder midden in een bos’.
In september 2020 werd de nieuwe herdenkingsbrug naar de grafkelder officieel geopend. Dat gebeurde in het bijzijn van een aantal nazaten van de familie Van Bienema.
In de jaren rond 1926 heeft de Wâldster ‘groot-grondbezitter’ Jan Bieruma Oosting (1870-1936) opdracht gegeven tot de bouw van een vijftal huizen aan de Van Bienemalaan die tot dan toe een onbewoond zandpad was. De woningen zouden plaats moeten bieden aan de bosarbeiders, die werkzaam waren in de bossen van Oranjewoud en omgeving.
Oranjewoud was in die tijd erg in trek bij tuinders en kwekers. Zo ook in de Van Bienemalaan, waar zelfs twee tuinders vlak bij elkaar hun nering hadden. De kwekerij van Jonkman was gevestigd op de plaats waar nu dagverblijf Heidewoud is, rondom de woning op nummer 3. De tuin van Postma bevond zich op de kavel van nummer 9, het eind van het buurtje, vlak tegen de bosrand.
